به گزارش گروه رسانه ای ایران – گرا؛ غلامرضا امیرخانی، رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در جریان نخستین سفر استانی خود در سال ۱۴۰۴، با حضور در استان گیلان، در آیین بزرگ داشت استاد محمدحسن جکتاجی شرکت کرد.
امیرخانی در این مراسم که به عنوان هفتمین برنامه از سلسله بزرگ داشت های چهره های ماندگار حوزه کتاب و کتاب داری برگزار شد، اظهار کرد: باعث افتخار من است که در آخرین روز فروردین ماه و نخستین سفر استانی ام، در جمع مردم شریف، فرهنگ دوست و فرهیخته استان گیلان حضور دارم.
وی افزود: پیش از این شش بزرگ داشت دیگر برای چهره های شاخص این حوزه برگزار شده که از جمله آن ها می توان به زنده یاد سیدعبدالله انوار، استاد مهدی محقق، استاد میرجلالالدین کزازی، استاد سیروس پرهام و جناب آقای کامران فانی اشاره کرد. خوشحالیم که این هفتمین برنامه برای نخستین بار خارج از تهران و در استان گیلان برگزار میشود.
رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در ادامه سخنان خود با تحسین سخنرانی استاد جکتاجی، گفت: از صحبت های ایشان بسیار لذت بردم. اگرچه مقایسه ای که انجام شد اغراق آمیز بود، اما یادآور سخن زیبایی از رییس نابینای کتابخانه ملی آرژانتین هستم که گفته بود: «بهشت جایی شبیه کتابخانه است». این جمله برای من تداعی کننده معنای عمیق کتابخانه است.
وی با اشاره به خدمات ارزشمند استاد جکتاجی در حوزه کتاب داری و گیلان شناسی افزود: استاد جکتاجی نزدیک به ۳۰ سال در کتابخانه ملی خدمت کرده اند و یکی از آثار ماندگار ایشان، تألیف نخستین تاریخ جامع کتابخانه ملی ایران است که در سال ۱۳۵۷ و هم زمان با پیروزی انقلاب منتشر شد. این اثر همچنان به عنوان یکی از منابع اصلی پژوهشگران در حوزه تاریخ کتاب و کتابخانه ملی ایران شناخته میشود.
امیرخانی در ادامه گفت: از منظر بنده، استاد جکتاجی را میتوان نقطه اتصال دو جهان دانست؛ از یک سو کتابخانه ملی و از سوی دیگر گیلان. ایشان هم در حوزه کتاب داری و هم در زمینه گیلان شناسی آثار ارزشمندی ارائه کرده اند.
رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در پایان با ذکر بخشی از اشعار خاتم الشعرای ایران در توصیف زیبایی های طبیعی و فرهنگی گیلان، خاطر نشان کرد: اقلیم گیلان و مردم آن، سرشار از آرامش، فرهنگ و هنرند و این ویژگی ها را میتوان در آثار بزرگان این خطه به روشنی مشاهده کرد. برای مردم شریف گیلان، استاد جکتاجی عزیز و همچنین استاندار فرهیخته استان، دکتر حق شناس، آرزوی موفقیت، سلامت و توفیق روزافزون دارم.
دکتر هادی حق شناس، استاندار گیلان، در آیین نکوداشت استاد «جکتاجی» که به همت سازمان اسناد و کتابخانه ملی و برای نخستین بار خارج از تهران برگزار شد، ضمن ابراز خرسندی از حضور در این مراسم، گفت: «برای من افتخاری است که در نخستین روز از آخرین ماه فروردین سال ۱۴۰۴ و طی اولین سفر استانی خود، در دیار فرهیختگان، گیلان عزیز، در جمع صمیمی اهالی فرهنگ و اندیشه حضور دارم.»
وی با اشاره به سلسله برنامه های بزرگ داشت مفاخر فرهنگی کشور افزود: «این هفتمین بزرگ داشت در این قالب است و خوشبختانه برای نخستین بار در استانی غیر از تهران برگزار میشود. پیش از این، بزرگ داشت هایی برای چهره هایی چون زنده یاد سید عبدالله انوار، استاد مهدی محقق، استاد محدث، استاد سیروس پرهام و کامران فانی برگزار شده است.»
استاندار گیلان، استاد جکتاجی را «میراث دار فرهنگ مکتوب» و شخصیتی ملی دانست و خاطر نشان کرد: «از دید من، استاد جکتاجی ملتقای دو وجه ارزشمند است: هم پیشینه ای درخشان در حوزه کتاب داری و خدمت در کتابخانه ملی دارد و هم شخصیتی مؤثر در عرصه گیلان شناسی است.»
وی با اشاره به تألیف استاد جکتاجی در دهه ۵۰ درباره تاریخ کتابخانه ملی، تصریح کرد: «اثر ایشان که در سال ۱۳۵۷ منتشر شده، همچنان یکی از منابع معتبر برای پژوهشگران تاریخ کتابخانه ملی ایران است.»
حق شناس افزود: «در کنار سابقه درخشان کتاب داری، استاد جکتاجی با تألیفات، پژوهش ها و کنش های علمی خود در حوزه شناخت فرهنگ و جغرافیای گیلان نیز نقشی ارزشمند داشته اند؛ و این همه بر اهمیت تکریم ایشان می افزاید.»
وی گیلان را سرزمین آرامش، شعر، هنر و معنویت دانست و گفت: «در شعر خاتم الشعرا، آن هنگام که سپیدرود با گل و سبزه آذین میشود، گویی بهشتی از آسمان فرود آمده؛ گیلان چنین سرزمینی است. آرامشی که در این اقلیم و این مردم وجود دارد، در آثار هنرمندان و ادیبان آن نیز بازتاب یافته است.»
استاندار گیلان در پایان با تجلیل از خدمات فرهنگی استاد جکتاجی و با قدردانی از دکتر امیرخانی، رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، گفت: «برگزاری این آیین در گیلان، ادای دین به یکی از سرمایه های علمی و فرهنگی ایران بود. برای استاد ارجمند آرزوی سلامتی و موفقیت دارم.»
سید هاشم موسوی، پژوهشگر و گیلان شناس، در آیین نکوداشت استاد محمدتقی پورجکتاجی با تأکید بر اهمیت این گردهمایی فرهنگی گفت: «برگزاری چنین مراسمی نشان میدهد که گیلان و شهر رشت صاحب فرهیختگانی دلسوز و دغدغه مند شده است؛ کسانی که ارزش پاس داشت سرمایه های علمی و فرهنگی خود را به درستی درک کرده اند.»
وی با اشاره به ضرورت ثبت و نام گذاری اماکن به نام مفاخر بومی افزود: «باید این فرصت را مغتنم بشماریم و از خود بپرسیم، اگر در کشورهای دیگر میدانی به نام “راسل” وجود دارد، چرا ما نتوانیم میدان هایی به نام “آرسن میناسیان، “پورداوود” یا “جکتاجی” داشته باشیم؟»
موسوی در ادامه با تجلیل از آرسن میناسیان، نیکوکار نام دار مسیحی در رشت، تصریح کرد: «ما باید بیاموزیم چگونه از سرمایه های طبیعی، فرهنگی و تاریخی گیلان نگهداری کنیم. بدون تردید، پویایی و سرزندگی امروزِ گیلان پژوهی، مدیون تلاش های استاد پورجکتاجی و چهره هایی نظیر اوست.»
این گیلان شناس با اشاره به سبک زندگی استاد جکتاجی گفت: «او مردی است که تمام عمر خود را در خدمت گیلان و فرهنگ آن سپری کرده و به درستی مصداق تعبیر زنده یاد محمدعلی فروغی است؛ کسی که وظیفه خود را در قبال زادبومش به تمامی انجام داده است.»
وی با لحنی صمیمی و قدردانانه افزود: «خوشحالیم که امروز میتوانیم در حضور دوستان، خانواده و همشهریان استاد، با افتخار اعلام کنیم: استاد جکتاجی، شما چهره ای برجسته در عرصه گیلان شناسی و نماینده ای شایسته برای فرهنگ این سرزمین هستید؛ و بی تردید، باید به گیلان بابت داشتن شما تبریک گفت.»
موسوی با اشاره به نقش الهام بخش جکتاجی در پژوهش های فرهنگی بیان کرد: «برای هر فردی که به ما کنشگران حوزه فرهنگ مراجعه کرده، نخستین و آخرین نشانی ما، خانه و دفتر استاد جکتاجی بوده است. همان جا که نه تنها آغاز گیلان شناسی علمی و روش مند، بلکه نقطه اتکای آن است.»
او ادامه داد: «از استاد جکتاجی سپاسگزاریم که مردم شناسی را نه صرفاً به عنوان یک حوزه آکادمیک، بلکه به عنوان شیوه ای برای زیستن و درک جهان برگزیده اند. او دریافته که ایران، بدون تکیه بر مردم شناسی، قادر به شناخت ژرف خود نخواهد بود.»
این پژوهشگر در پایان خاطر نشان کرد: «استاد جکتاجی به خوبی میداند که جغرافیای ایران، به دلیل تنوع بالای اقلیمی و فرهنگی، سرزمینی بی همتاست؛ و تنها با پژوهش های مردم شناختی میتوان فرهنگ چنین کشوری را شناخت، بازشناسی و بازتولید کرد.»
هوشنگ عباسی، شاعر، پژوهشگر، روزنامهنگار و گیلانشناس، در آیین نکوداشت استاد محمدتقی پوراحمد جکتاجی با اشاره به سابقه دیرینه آشنایی خود با وی گفت:«دوستی من با استاد جکتاجی به بیش از نیم قرن میرسد. از سال ۱۳۵۸ همکاری نزدیکی با مجله “دامون” داشتم و پس از آن، همکاری ما در نشریه ماندگار “گیله وا” ادامه یافت.»
این پژوهشگر افزود: «جکتاجی را میتوان همانند یک مؤسسه فرهنگی تصور کرد؛ چراکه از ساده ترین امور فنی کتاب، از جمله صحافی و چاپ، تا دیگر مراحل انتشار را شخصاً در دفتر کوچک خود انجام می داد و بخش عمده ای از فعالیت های انتشاراتی اش در همان مکان شکل میگرفت.»
عباسی با ستایش از دلبستگی عمیق استاد جکتاجی به سرزمین مادری اش تأکید کرد: «او به ما آموخت که چگونه گیلان را دوست بداریم. علاقه ای که جکتاجی به تاریخ، فرهنگ، جغرافیا، محیط زیست و اقلیم گیلان دارد، حد و مرزی نمیشناسد.»
وی ادامه داد: «جکتاجی با انرژی و شور وصف ناپذیری که داشت، این عشق را به ما جوانان آن روزگار منتقل کرد. “گیله وا” که از جمله دستاوردهای فرهنگی اوست، صرفاً یک مجله نیست، بلکه میتوان آن را دانشنامه ای جامع در حوزه گیلان شناسی دانست.»
عباسی در پایان سخنان خود گفت: «هرکسی که دل در گرو گیلان دارد، میتواند مسائل و دغدغه های این سرزمین را در شماره های مختلف مجله گیله وا بیابد و دنبال کند.
در ادامه مراسم، استاد محمدتقی پوراحمد جکتاجی نیز پس از دریافت لوح تقدیر، طی سخنانی گفت: «در طول زندگی ام هیچ گاه کاری را با هدف تقدیر یا تجلیل انجام نداده ام. علاقه ام به حوزه کتاب و فرهنگ مرا به سوی فعالیت در کتابخانه ملی کشاند و به تدریج در زمینه های گوناگون چون کتاب داری، کتاب شناسی، آموزش، مدیریت کتابخانه، نشر، کتاب فروشی و روزنامه نگاری مشغول شدم.»
او ادامه داد: «این حوزه برای من صرفاً یک علاقه نبود، بلکه دریایی بود که در آن غرق شدم. هنوز هم با کتاب زندگی میکنم و اگرچه کتاب سرگرمی من است، اما نباید از تأثیر شگرف تولید یک اثر خوب غافل ماند.»
گفتنی است استاد محمدتقی پوراحمد جکتاجی با نام ادبی «م. پ. جکتاجی» متولد سال ۱۳۲۶ در رشت است و آثار و فعالیت های گسترده او در حوزه گیلان شناسی، کتاب داری، نشر و مطبوعات، نام او را به عنوان یکی از چهره های اثرگذار فرهنگی کشور به ثبت رسانده است./
