به گزارش گروه رسانه ای ایران – گرا، دیوار بزرگ گرگان به همراه تاسیسات وابسته به عنوان شاخص ترین استحکامات دفاعی گرگان، از کرانه های شرقی دریای کاسپین در ناحیه گمیشان آغاز میشود و تا کوه های گلیداغ در شمال شرق کلاله ادامه دارد.
این دیوار که از جاذبه های گردشگری استان گلستان به حساب میآید، با نامهای دیگری همچون سد سکندر، سد فیروز، سد انوشیروان، قزل آلان (مارسرخ) و… نیز شناخته میشود.
در طول مسیر دیوار بزرگ گرگان ۳۶ قلعه و سه برج نگهبانی با پلان مربع و مستطیل وجود دارد. زمان ساخت دیوار بزرگ گرگان به دوره ساسانیان میرسد. دیوار بزرگ گرگان با ۲۰۰ کیلومتر طول، طولانی ترین اثر معماری ایران باستان بعد از دیوار چین است و به عنوان دومین دیوار بزرگ دنیا به حساب میآید.
این دیوار یکی از سازه های دفاعی مشهور جهان است که شاهکاری از هوش ایرانیان محسوب میشود و به همین دلیل در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد.
برای رفتن به این منطقه راهی استان گلستان شوید و پس از عبور از آزادشهر و مینودشت، به کلاله بروید. مردم محلی بهترین راهنمای شما برای پیدا کردن دیوار هستند. کافی است، سراغ منطقه پیشکمر و روستای تمرقره قوزی را از آنها بگیرید.
ایران در قسمت شمال شرقی خود میزبان دیوار طویلی است که سیستم دفاعی ایرانیان در گذشته را نمایش میدهد. امنیت و آسایش ارمغان ارزشمند این دیوار برای گذشتگان بوده است و امروز شکوه کم نظیری را در چشمان بینندگان به تصویر میکشد.
این دیوار ۲۰۰ کیلومتری بعد از دیوار چین، دومین دیوار دفاعی جهان و اولین دیوار آجری دنیا به حساب میآید. دیوار بزرگ گرگان طولانی تر از دیوار هادریان است که توسط امپراتور هادریان در مرز انگلستان و اسکاتلند ساخته شد و هزاران سال کهن تر از بسیاری از بخش های امروزی دیوار چین است. احتمال میرود که این دیوار پس از دیوار چین (به طول ۶۰۰۰ کیلومتر) و دیوار سمیز آلمان (به طول ۵۴۸ کیلومتر) در رتبه سوم دنیا قرار بگیرد.
شکی نیست که این بنا طولانی ترین اثر معماری تاریخی ایران به حساب میآید که بر اساس طرحی از پیش تعیین شده در طول ۹۰ یا ۹۴ سال ساخته شد. همه این دلایل باعث شد تا دیوار بزرگ گرگان بهعنوان یکی از جاهای دیدنی گنبد کاووس، در تاریخ ۲۹ تیرماه سال ۱۳۷۸ هجری شمسی با شماره ۲۳۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت برسد.
بقایای امروزی دیوار بزرگ گرگان تنها گوشه کوچکی از آن است که با کاوشهای باستانشناسی از زیر خاک بیرون آمد و به عقیده کارشناسان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران یکی از آثار شگفت انگیز معماری پیش از اسلام است و میتوان آن را به عنوان یکی از گزینه های ثبت در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو به حساب آورد.
در حال حاضر به دلیل تغییراتی که توسط ساکنان در ساختار و تاسیسات آن ایجاد شده و همچنین فرسایش ناشی از آب و هوا، بخش زیادی از دیوار گرگان نابود یا زیر خاک مدفون شده است. از سویی به خاطر وجود روستاهای در مسیر دیوار و همچنین زمین های کشاورزی روی آن، میراث فرهنگی عملا با چالشی جدی برای ثبت جهانی این میراث عظیم روبهرو است./
۴ بهمن ۱۴۰۳
