به گزارش گروه رسانه ای ایران – گرا؛ خاموشی های برنامه ریزی شده از ۲۰ آبان و به دنبال اطلاعیه شورای اطلاع رسانی دولت آغاز شد. در این اطلاعیه تأکید شده بود که هدف از این اقدام، جلوگیری از استفاده از مازوت در نیروگاه ها و کاهش آلودگی هوا در شهرهای آلودها ی مانند: اراک، کرج و اصفهان است. سخنگوی دولت در آن زمان گفت: شرط عدالت نیست که برای تولید برق، بخشی از جامعه با جان خود هزینه بپردازد.
اما چند روز بعد مشخص شد که مشکل اصلی نه صرفاً آلودگی هوا، بلکه کمبود سوخت نیروگاه ها بوده است. محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رییسجمهور با اشاره به توقف مازوتسوزی در نیروگاه ها گفت: به دلیل کمبود گاز و کاهش ذخایر گازوئیل، چاره ای جز اعمال خاموشی منظم نداشتیم. این تصمیم در راستای جلوگیری از تولید آلودگی و حفظ ذخایر سوخت مایع اتخاذ شد.
آمارها چه میگویند؟
طبق گزارش های ارائه شده در مجلس، وضعیت ذخایر سوخت مایع نیروگاه ها در سال جاری بحرانی بوده است. وزیر نفت، محسن پاک نژاد، اعلام کرد که سطح ذخایر نفت گاز در ابتدای سال حدود ۲۹۰ میلیون لیتر بوده که رقمی بسیار پایین و ۸۲۰ میلیون لیتر کمتر از مدت مشابه سال گذشته است. این ذخایر در مرداد ماه نیز حدود ۴۳ درصد کم تر از شرایط پایدار نیروگاهی بوده است.
از سوی دیگر، مصرف برق در ایران همچنان در حال افزایش است. عباس علیآبادی، وزیر نیرو در مجلس اعلام کرد که رشد مصرف برق در سال جاری به ۸.۷ درصد رسیده که تقریباً دو برابر میانگین ۱۰ سال گذشته است. این رشد مصرف در حالی اتفاق افتاده که ظرفیت نیروگاهی کشور همچنان با کمبود حدود ۲۰ هزار مگاوات مواجه است.
مدیریت بحران یا تصمیمات از پیش برنامهریزی نشده؟
دولت در ابتدا با تأکید بر لزوم توقف مازوت سوزی، این تصمیم را «عادلانه» خواند. اما شواهد نشان میدهد که بحران سوخت در نیروگاه ها عامل اصلی اعمال خاموشی ها بوده است. وزیر نفت در این باره گفت: رشد مصرف گاز خانگی در سال های اخیر، تحویل گاز به نیروگاه ها را با مشکل مواجه کرده است. کاهش ذخایر سوخت مایع نیز دست ما را برای استفاده از ظرفیت کامل نیروگاه ها بسته بود. در عین حال، وزیر نیرو نیز اعلام کرد که «ناترازی سوخت» اصلی ترین چالش نیروگاه ها در تأمین برق بوده است. وی گفت: علی رغم آمادگی نیروگاه ها برای تولید برق، کمبود سوخت باعث شد که به ناچار خاموشی های برنامه ریزی شده را اجرا کنیم.
پایان خاموشی ها؛ آیا بحران تمام شده است؟
با افزایش تحویل گاز به نیروگاه ها و بازسازی ذخایر سوخت مایع، دولت اکنون اعلام کرده که دیگر نیازی به اعمال خاموشی نیست. وزیر نیرو در این خصوص گفت: در حال حاضر هیچ محدودیتی در تولید برق نداریم و نیروگاه ها در آمادگی کامل به سر میبرند. با این حال، سؤال اینجاست که آیا دولت توانسته است بحران سوخت را به طور پایدار مدیریت کند؟ و یا این صرفاً مسکنی موقت برای عبور از یک دوره بحرانی است؟ کارشناسان معتقدند که برنامه ریزی برای افزایش تولید گاز و برق در آینده و جلوگیری از ناترازی باید در اولویت قرار گیرد.
انتقاداتی که باقی است
بحران اخیر نشان داد که ضعف در مدیریت دولت گذشته در حوزه ذخیره منابع انرژی و عدم شفافیت در اطلاع رسانی در دولت فعلی میتواند به اعتماد عمومی آسیب برساند. دولت در ابتدا خاموشی ها را تصمیمی برای حفظ سلامتی مردم و جلوگیری از آلودگی هوا معرفی کرد، اما در نهایت مشخص شد که این اقدام ناشی از کمبود سوخت بوده است.
وزارت نیرو وعده داده که تا پیک سال آینده بیش از ۱۰ هزار مگاوات افزایش ظرفیت و کاهش مصرف ایجاد شود، که میتواند گام موثری در کاهش ناترازی برق در سال آینده باشد. همچنین وزارت نفت نیز اعلام کرده که برنامهریزی برای سواپ گاز به عنوان یکی از راهکارهای پیش بینی شده برای افزایش تحویل گاز به نیروگاه انجام شده و در شرف نهایی شدن است. همچنین برنامه ریزی برای واردات نفت و گاز نیز به نحو مطلوب انجام شده و این میزان نسبت به زمان مشابه در سال گذشته به مراتب افزایش پیدا کرده است.
اکنون که خاموشی ها به پایان رسیده، مردم انتظار دارند که دولت برای پیشگیری از وقوع بحرانهای مشابه در آینده، اقدامات اساسی تری انجام دهد و در تصمیمگیری ها شفافتر عمل کند./
