به گزارش گروه رسانه ای ایران – گرا؛ بانک مرکزی در اطلاعیه ای اعلام کرد با وجود لحاظ داشت اصل فراگیری مالی که بر گسترش دسترسی عادلانه خانوارها و واحدهای اقتصادی از قبیل تولیدی، تجاری و خدماتی، به انواع عملیات و خدمات بانکی نظیر سپرده گذاری و دریافت تسهیلات، متناسب با نیاز خانوارها و واحدهای اقتصادی تاکید دارد، در حال حاضر برای هر شخص حقیقی ایرانی بالاتر از ۱۸ سال که در شبکه بانکی کشور حساب سپرده بانکی دارد، به طور متوسط حدود ۱۰ حساب سپرده بانکی مشتمل بر حساب های سپرده قرض الحسنه (جاری / پس انداز) و کوتاه مدت عادی که امکان دریافت ها و پرداخت های متعدد را برای مشتریان شبکه بانکی فراهم می نمایند، افتتاح شده که اکثر آن ها غیرفعال هستند.
براساس بررسی های به عمل آمده بخش قابل ملاحظه ای از حساب های سپرده مذکور، خارج از اراده قطعی مشتری و به واسطه عواملی نظیر اجرای طرح های موقت حاکمیتی/ رفاهی از جمله طرح نهضت ملی مسکن، طرح وکالتی نمودن حساب سپرده برای شرکت در فرآیند فروش خودرو، منوط نمودن ارائه برخی خدمات به مردم توسط دستگاه های اجرایی به افتتاح حساب جدید نزد یک موسسه اعتباری تعیین شده توسط همان دستگاه اجرایی، اشاره نمود.
علاوه بر آن، فرآیندهای موجود در شبکه بانکی مانند: افتتاح حساب برای قبول ضمانت و تعهد ضامنان، افتتاح حساب برای اعطای خدمات بانکی با دوره اجرای موقت، افتتاح حساب فقط با هدف شناسایی مشتری و افتتاح حساب برای کارسازی چک درخصوص ذی نفعانی که در بانک عهده چک، حساب سپرده ندارند، در تعدد حساب های مازاد موجود نقش مهمی داشته اند.
این عوامل، سبب شده که با وجود احکام جاری ناظر بر مدیریت حساب های مازاد، بالغ بر ۶۵۰ میلیون حساب سپرده بانکی برای اشخاص حقیقی ایرانی در شبکه بانکی مفتوح باشد که علاوه بر تحمیل هزینه های قابل توجه برای مدیریت و نگهداری حساب های مذکور، زمینه ساز انواع سوءاستفاده ها و اقدامات مخرب در سطح نظام بانکی و بروز تهدیدات نوظهور شود و تسهیل گری در پنهان سازی فرآیند تسویه معاملات غیرمجاز و مجرمانه را فراهم آورد.
حال آنکه مطالعات و بررسی های به عمل آمده نشان می دهند که عمده اشخاص، از تعداد به مراتب کم تری از سرانه حساب های سپرده بانکی فعلی، برای دریافت ها و پرداخت های غیرتجاری خود استفاده می کنند.
با توجه به موارد ذکر شده و به منظور تصحیح فرآیندهای ناظر بر افتتاح حساب سپرده و نیز ساماندهی حساب های مازاد موجود به ویژه به طریقی که عموم مشتریان شبکه بانکی بتوانند به سهولت درخواست بستن حساب های مازاد خود را به موسسه اعتباری عامل ارائه نمایند، مقرراتی با عنوان «ضوابط اجرایی ناظر بر الزامات افتتاح و نگهداری حساب های سپرده ریالی اشخاص حقیقی در موسسات اعتباری» تدوین و پس از طرح و بررسی در جلسات مورخ ۲۸/۰۱/۱۴۰۴ ۲۴/۰۴/۱۴۰۴ و ۱۶/۰۶/۱۴۰۴ هیات عامل بانک مرکزی به تصویب رسید. ضوابط اجرایی یادشده مشتمل بر احکامی است که اهم آن ها به قرار زیر می باشند:
۱. به منظور حسن اجرای برخی وظایف مهم در موسسه اعتباری از جمله موارد مذکور در مواد (۷)، (۸)، (۱۰)، (۱۱)، (۱۳) الی (۱۶) و (۲۲) ضوابط اجرایی پیوست این بخشنامه، موسسه اعتباری باید ظرف مدت شش ماه، نسبت به ایجاد واحد دائمی شناسایی مشتری (CDD) در چارچوبی که در ماده (۴) تبیین شده، در ساختار سازمانی واحد مبارزه با پولشویی خود، اقدام نماید.
۲.بانک مرکزی از طریق اختصاص یک تارنمای ویژه، امکان دایمی مشاهده حساب های سپرده بانکی اشخاص حقیقی ایرانی را برای آن ها فراهم می نماید تا درخواست هایی از جمله بستن حساب های مازاد و تعیین حساب پایه را ثبت کنند و مراتب برای اقدام به موسسه اعتباری عامل ارسال شود. موسسه اعتباری عامل باید در چارچوبی که در ضوابط اجرایی مذکور تعیین شده حداکثر ظرف ۱۰ روز پس از ثبت درخواست مشتری، اقدامات لازم را انجام دهد.
۳.موسسه اعتباری باید ظرف مدت یک ماه نسبت به اصلاح وضعیت حساب های سپرده مشتریان در سامانه سیاح اقدام نماید به نحوی که کلیه حساب های مفتوح نزد موسسه اعتباری در یکی از وضعیت های فعال؛ فعال- مسدود؛ راکد؛ راکد- مسدود قرار گیرد.
۴.تا زمان تحقق اهداف مذکور در فصل دوم ضوابط اجرایی یاد شده، افتتاح حساب سپرده برای اشخاصی که نزد کلیه موسسات اعتباری دارای یک یا چند مورد حساب سپرده در وضعیت راکد یا راکد مسدود می باشند، ممنوع است. همچنین در مورد اشخاصی که دارای بیش از ۱۰ حساب سپرده در وضعیت فعال یا فعال – مسدود در کلیه موسسات اعتباری می باشند، افتتاح حساب سپرده جدید صرفا پس از تایید واحد شناسایی مشتری (CDD) و در چارچوب مقرر در ضوابط اجرایی مذکور مجاز است.
۵.به موجب ضوابط اجرایی پیوست این بخشنامه، افتتاح حساب سپرده مشترک فقط در صورتی مجاز است که؛ الف) بین صاحبان حساب سپرده مورد تقاضا، روابط نسبی تا درجه اول از طبقه دوم و همسر برقرار باشد؛ ب) حساب سپرده مشترک مورد تقاضا به عنوان حساب تجاری تعیین شود.
۶.به موجب مواد متعدد در ضوابط اجرایی یادشده به ویژه مواد (۲۲) و (۲۳) آن، لازم است موسسات اعتباری مفاد قراردادهای الکترونیکی افتتاح حساب سپرده خود را در چارچوبی که تعیین شده، بلافاصله اصلاح کنند. همچنین قراردادهای فیزیکی جدید نیز باید ظرف یک ماه جایگزین قراردادهای موجود در شعب و سایر واحدهای ذی ربط گردد.
۷. استفاده از هرگونه روش های اختصاص امتیاز برای ارزیابی عملکرد واحدهای عملیاتی موسسه اعتباری که متاثر از تعداد حساب سپرده افتتاح شده توسط آن ها باشد، ممنوع است. همچنین موسسه اعتباری موظف است نسبت به اختصاص ابزارهای تشویقی برای واحدهای عملیاتی خود که بالاترین سطح ساماندهی حساب های سپرده، کاهش حساب های راکد و تعیین تکلیف نشده را به خود اختصاص داده اند، اقدام نماید.
در خاتمه یادآور می شود با ابلاغ «ضوابط اجرایی ناظر بر الزامات افتتاح و نگهداری حساب های سپرده ریالی اشخاص حقیقی در موسسات اعتباری، «دستورالعمل ناظر بر الزامات افتتاح و نگهداری حساب های سپرده ریالی و صدور کارت های پرداخت در موسسات اعتباری» ابلاغی طی بخشنامه شماره ۶۳۳۰۹/۰۲ مورخ ۲۲/۰۳/۱۴۰۲ نسخ می گردد و همچنین با تاکید بر این که بند ۱۰-۱ از ماده (۱) و مواد (۱۸) الی (۲۲) از «دستورالعمل اجرایی شناسایی و تعیین تکلیف حساب های مطالبه نشده و مازاد (ریالی)» ابلاغی طی بخشنامه شماره ۱۶۵۶۵۰/۹۶ مورخ ۳۰/۰۵/۱۳۹۶ با تجویز هیات عالی بانک مرکزی در سی و نهمین نشست مورخ ۱۸/۰۶/۱۴۰۴ آن هیات از دستورالعمل اخیرالذکر حذف شده اند، بانک ها بایستی مراتب را با لحاظ مفاد بخشنامه شماره ۱۴۹۱۵۳/۹۶ مورخ ۱۶/۰۵/۱۳۹۶ به تمامی واحدهای ذی ربط آن موسسه اعتباری ابلاغ شده و بر حسن اجرای آن نظارت دقیق به عمل آید./
