پنج شنبه, 29 شهریور 1397
شناسه خبر:576

رها شدن جامعه پس از طلاق

  • انداز قلم

به گزارش سوما نیوز؛ در پی جدایی‌ها و پایان قانونی زندگی‌های مشترک دنیای پس از طلاق در جامعه به حال خود رها شده که نیازمند برنامه‌ریزی مسؤولان و بازنگری عمیق از طرف نهادهای فرهنگی و اجتماعی است.

در این یادداشت نمی‌خواهیم به بررسی علل و پیامدهای اجتماعی طلاق بپردازیم، زیرا همه می‌دانند که طلاق به معنای رها شدن و فسخ کردن عقد نکاح بوده و پدیده‌ای قراردادی است که به زن و مرد امکان می‌دهد تحت شرایطی پیوند زناشویی خود را گسیخته و از یکدیگر جدا شوند.

همه می‌دانند که طلاق به معنای پایان قانونی ازدواج و جدا شدن همسران از یکدیگر است و معمولاً وقتی اتفاق می‌افتد که استحکام رابطه زناشویی از بین رفته باشد و میان زن و شوهر ناسازگاری و تنش وجود داشته باشد.

امروز همه طلاق را مهم‌ترین عامل از هم گسیختگی ساختار خانواده یعنی بنیادی‌ترین بخش جامعه می‌دانند و به همین علت است که روان‌شناسان و جامعه شناسان بالا رفتن آن را نشانه بارز اختلال در اصول اخلاقی و به هم خوردن آرامش خانواده و در مجموع هنجارهای اجتماعی می‌دانند.

آن‌قدر گفتیم و نوشتیم که همه می‌دانند فقر و مشکلات مالی، عدم توافق اخلاقی و ناسازگاری‌های جنسی، عدم علاقه، دخالت اطرافیان به‌ویژه خانواده‌ها، سوءظن، عدم تمکین، عدم پای‌بندی به مذهب، اعتیاد، زیاده‌طلبی و فزون‌خواهی، ناآگاهی و بی‌سوادی، سن کم، تفاوت فرهنگی، ازدواج دوباره و بیکاری از مهم‌ترین علل طلاق است.

حتی امروز همه این را می‌دانند که طلاق پیامدها و عواقب سوء‌فراوانی دارد که از آن جمله می‌توان بزه‌کاری کودکان و نوجوانان، فحشا، اعتیاد، فرار و ولگردی کودکان، افت تحصیلی، خودکشی زن یا شوهر و حتی کودکان، کاهش به میل ازدواج در اطرافیان به‌ویژه بچه‌های طلاق، افسردگی، مشکلات شخصیتی و دیگر بیماری‌های روانی را نام برد.

با یک جستجوی ساده در فضای مجازی می‌توان مطالب بسیاری درباره طلاق روانی افراد یعنی موقعیتی که از طریق آن، فرد پیوندهای وابستگی عاطفی به همسر خود را قطع کرده و تن به پدیده تنها زیستی داده، پیدا کرد.

آنچه که در این بین بیشتر مغفول مانده این است که در پی جدایی‌ها و پایان قانونی زندگی‌های مشترک، دنیای پس از طلاق در جامعه ما به حال خود رها شده است.

مسؤولان هیچ برنامه‌ای برای دنیای پس از طلاق افراد در جامعه ندارند و این موضوع به حال خود رها شده که نیازمند بازنگزی عمیقی از طرف نهادهای اجتماعی، مدنی و فرهنگی است.

نبود ناگهانی همسر ممکن است احساس اضطراب یا هراس ایجاد کند؛ هر چند برخی نیز شاید پس از طلاق احساس خوشی داشته باشند.

معمولاً زنان پس از طلاق بیش از مردان از نظر اقتصادی زیان می‌بینند، اما فرآیندهای سازگاری روانی و اجتماعی برای مردان و زنان تفاوت چندانی ندارد.

آنچه که می‌خواهم توجه متولیان و مسؤولان را به آن جلب کنم توجه به دنیای پس از طلاق است، امروزه از نظر جامعه شناسان در کشورمان رشد طلاق دیگر پدیده‌ای نیست که بخواهیم آن را پنهان کنیم.

حال چه سازمان ثبت احوال تصمیم بگیرد آمار طلاق را به طور منظم و علنی منتشر کند و یا آن را محرمانه تلقی کرده و تنها در اختیار مسؤولان امر قرار دهد؛ هر فرد با نگاهی گذرا به اطراف خود می‌تواند به گستردگی این پدیده پی ببرد.

امروز آنچه که آمارها نشان می‌دهند از هر پنج ازدواج یک ازدواج منجر به جدایی می‌شود یعنی در مقابل هر چهار زوجی که برای ثبت آغاز زندگیِ مشترکشان به دفاتر ازدواج مراجعه می‌کنند تقریبا یک زوج هم در آن دفاتر در انتظار امضای اتمام رسمیِ زندگی مشترک نشسته است.

این موضوع قابل تأمل است که از نظر رتبه طلاق، استان‌های خراسان و قم جزو پنج استان نخست کشور در کنار تهران، البرز و گیلان قرار گرفته‌اند.

ایده «پیشگیری بهتر از درمان»، ایده‌ای منطقی و موجه است اما دلیل بر آن نیست که برنامه مدونی برای نحوه مواجهه با پیامدهای یک اتفاق در جامعه وجود نداشته باشد.

همانطور که می‌دانیم آسیب‌های اجتماعی، دومینووار هر کدام بر دیگری تأثیرگذارند.

تمرکز بر دنیای پیش از طلاق و غفلت از دنیای پس از آن، زمینه بروز آسیب‌های اجتماعی جدیدتری را فراهم می‌آورد که چه بسا پیامدهای آنها برای جامعه بیش از طلاق باشد.

به دنیای پس از طلاق می‌توان از جنبه‌های مالی، شغلی، اجتماعی، فرهنگی و روانی نگاه کرد.

تجربه نهفته در دنیای پس از طلاق برای زنان و مردان مشابه نیست.

برای مثال وجود فرصت‌های نابرابر اقتصادی و شغلی بین زنان و مردان، نگرانی بیشتری را برای زنان رقم می‌زند و در این زمینه طرز تلقی‌های اجتماعی و فرهنگی ناخوشایند نسبت به زن مطلقه نیز از جمله مواردی است که در مجموع فشار روانی مضاعفی را بر زنان تحمیل می‌کند.

به نظر می‌رسد که ما برای تحکیم یا تعالی خانواده برنامه‌های مدون و بودجه‌های قابل توجهی را تدارک دیده‌ایم اما برای تحکیم و تعالی موقعیت یک زن یا مرد مطلقه در جامعه به عنوان یک انسان و بازگرداندن آنها به وضعیت نرمال در جامعه هیچ برنامه‌ای نداریم.

 حداقل به دنیای «پیش و پس» به طور مساوی توجه کنیم.

سال‌ها پیش در جایی می‌خواندم که در یکی از کشورهای اروپایی «نمایشگاه طلاق» برگزار شده و برخی از جراید این اقدام را به شوخی گرفتند و وقتی بیشتر درباره این نمایشگاه خواندم متوجه شدم که در این نمایشگاه زنان و مردان مطلقه از تجارب شخصی و سازوکارهای خود برای مواجهه با پیامدهای تلخ دنیای پس از طلاق می‌گویند و این تجارب را با دیگران به اشتراک می‌گذارند.

برای مثال چگونه موانع اقتصادی و شغلی را برطرف کرده‌اند، چگونه پس از تک درآمده شدن توانسته‌اند وضعیت اقتصادی خود را ترمیم کنند، چگونه و با چه قیمتی خانه استیجاری پیدا کرده‌اند، با چه مزاحمت‌ها و نیرنگ‌هایی مواجه شده‌اند، سکونت در کدام محلات شهر برای زنان مطلقه امن‌تر است و حتی برای احیای روانی خود چه کتاب‌هایی خوانده‌اند یا در چه دوره‌هایی شرکت کرده‌اند و ...

بگذارید صادقانه بگویم، با وضعیت اجتماعی و اقتصادی فعلی کشور از یک طرف و نیز گسترش شهرنشینی، رشد تحصیلات زنان، رشد رسانه‌های جمعی که در مجموع به افزایش آگاهی‌های اجتماعی و ظهور «فرد مدرن» خواهد انجامید و طی سال‌های آینده طلاق کاهش نمی‌یابد و به تدریج دیگر استان‌های کشور نیز از نظر آمار طلاق به تهران نزدیک می‌شوند.

 توجه به دنیای پس از طلاق و تهیه برنامه مدونی برای آن از اکنون اجتناب‌ناپذیر است.

هر چند که طلاق منفورترین حلال در نزد خداست و در روایات آمده که با هر طلاق عرش خدا به لرزه در می‌آید، اما گاهی راه حل مناسبی برای زندگی‌هایی است که ادامه برای طرفین مقدور نیست.

نهادهای اجتماعی و متولیان فرهنگی جامعه باید به افراد کمک کنند تا در دنیای پس از طلاق صدمه کمتری ببینند.

به زوجین یاد دهند که متمدّنانه از همدیگر جدا شوند و دور از گروکشی‌ها و انتقام‌جویی‌ها ادب جدایی را رعایت کرده تا پس از طلاق نیز اگر فرزندی دارند در راستای نیازهای فرزندشان، روابط انسانی و اجتماعی عادی خود را حفظ کنند.

اگر اینگونه نشود جامعه ما در آینده‌ای نه چندان دور شاهد بحران‌های جدی خواهد بود.  
 
در این یادداشت هیچ‌گونه نگاه مثبت به پدیده ناپسند طلاق نداریم اما با توجه به سیر صعودی آمار طلاق در کشور و استان گیلان تنها با انتشار این یادداشت خواهان توجه بیشتر متولیان امر به آن سوی قضیه یعنی برنامه‌ریزی برای دنیای پس از طلاق افراد هستیم.

ارسال نظر به عنوان مهمان

  • هیچ نظری یافت نشد

تبلیغ طلایی

تبلیغ نقره ای

تبلیغ برنزی

تبلیغات سوما

عملکرد سنجی

عملکرد سوما نیوز را چگونه ارزیابی می کنید؟

ما 107 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم